Results For Accessibility

Lorem ipsum dolor sit amet consectetur. Convallis est urna adipiscing fringilla nulla Lorem ipsum dolor sit amet consectetur. Convallis est urna adipiscing fringilla nulla

TERM	DEFINITION
Սուր	Սովորաբար, խանգարում կամ ախտանիշ, որը սկսվել է արագ ու ծանր ազդեցություն ունեցել անձի վրա:
Կախվածություն	Որևէ հոգեմետ նյութի շարունակական օգտագործում ոչ բժշկական նպատակներով՝ չնայած այդ նյութի օգտագործումը դադարեցնելու ցանկությանը կամ փորձին:
Հակադեպրեսանտ դեղամիջոց	Դեղամիջոց, որը, սովորաբար, կիրառվում է դեպրեսիայի կամ տագնապային խանգարումների ախտանիշները բուժելու համար:
Հակափսիխոտիկներ	Փսիխոզի բուժման համար հաճախ օգտագործվող դեղեր: Երբեմն դրանք կարող են օգտագործվել նաև տրամադրության փոփոխության կամ ծայրահեղ վարքագծի բուժման համար:
Աֆեկտ	Հուզական փորձառություն, որն ինչ-որ մեկը զգում է իր ներսում և այն կարող է ճանաչելի լինել այլ անձանց կողմից: Օրինակ, եթե դուք տխուր տեսք ունեք և դրսևորում եք տխուր վարք, մեկ այլ անձ կարող է հասկանալ, որ դուք տխուր եք։
Հակասոցիալական անձնային խանգարում	Հակասոցիալական անձնային խանգարում ունեցող մարդիկ ունեն ուրիշների իրավունքները ոտնահարելու երկար տարիների գործողությունների մոդել։ Այն սկսվում է մանկությունից կամ վաղ պատանեկությունից և շարունակվում է հասուն տարիքում:
Ագորաֆոբիա	Վախ և խուսափում իրավիճակներից, երբ անձը կարող է իրեն ոչ ապահով զգալ կամ չկարողանալ փախչել, եթե ունի տագնապային գրոհ:
Անհեդոնիա	Հաճույքի պակաս, որը երբեմն արտահայտվում է դեպրեսիայով տառապող մարդկանց մոտ:
Նյարդային անորեքսիա	Սնման խանգարման տեսակ: Անորեքսիա ունեցող մարդու հիմնական ախտանիշներն են հրաժարվելը պահպանել մարմնի նվազագույն ողջամիտ քաշը, քաշ հավաքելու ուժեղ վախը և իր մարմնի կերպարի անիրատեսական ընկալումը:
Տագնապ	Մարմնի ազդանշանի տեսակ կամ զգացողությունների խումբ: Տագնապ ունեցող անձն ունենում է մի շարք ֆիզիկական զգացողություններ, որոնք կապված են մտքերի հետ, որոնք էլ ստիպում են զգալ տագնապ կամ վախ:
Ապատիա	Ունենալ քիչ մոտիվացիա կամ չունենալ մոտիվացիա կամ մղում որևէ բան անելու համար:
Տագնապային խանգարումներ	Ընդհանուր հոգեկան խանգարումների խումբ: ՏԽ ունեցող մարդիկ զգում են մտավոր ու ֆիզիկական լարվածություն իրենց շրջապատող միջավայրով պայմանավորված, մտավախություն ապագայի վերաբերյալ, նաև՝ անիրատեսական վախեր:
Ասպերգեր	Ասպերգեր ունեցող մարդիկ ունենում են կրկնվող ու սահմանափակող վարք և հետաքրքրություններ, որոնք կարող են հանգեցնել աշխատանքի ու հասարակական ոլորտների ֆունկցիոնալության վատթարացման:
Ուշադրության պակասի խանգարում (ՈՒՊԽ)	Տերմինը օգտագործվում էր նախկինում՝ ախտորոշելու այն, ինչ այժմ կոչվում է ՈՒՊՀԽ (տես՝ Ուշադրության պակասի և հիպերակտիվության խանգարում):
Ուշադրության պակասի և գերակտիվության խանգարում (ՈՒՊԳԽ)	Հոգեկան խանգարում, որը, ըստ էության, ցկյանս է և կապված է ուղեղի զարգանալու և տեղեկությունը մշակելու հապաղման հետ: ՈՒՊԳԽ ունեցող մարդիկ, սովորաբար, տարբեր աստիճանի դժվարություններ են ունենում կենտրոնանալու, իմպուլսիվության ու գերակտիվության հարցում, ինչը խնդիրներ է առաջացնում տանը, դպրոցում ու հասարակական իրավիճակներում:
Ատիպիկ հակափսիխոտիկներ	Դեղամիջոցների ավելի նոր տեսակ, որոնք օգնում են բուժել փսիխոզը: Ավելին Հակափսիխոտիկներ բաժնում:
Աուտիկ սպեկտրի խանգարում (ԱՍԽ)	Ցկյանս հոգեկան խանգարում, որի ժամանակ անձը տառապում է հասարակական փոխազդեցության, բանավոր և ոչ բանավոր հաղորդակցության զգալի աննորմալ զարգացմամբ:
Աքսոն	Ուղեղի կամ ողնուղեղի նյարդային բջջի (նեյրոնի) երկար, մանրաթելային մաս, որի միջոցով տեղեկությունը փոխանցվում է այլ նյարդային բջիջների:
Բենզոդիազեպիններ	Դեղամիջոցներ, որոնք կիրառվում են մի շարք հոգեկան խանգարումների բուժման նպատակով, առավել հաճախ՝ տագնապի:
Երկբևեռ խանգարում (մանիակալ դեպրեսիա)	Տրամադրության խանգարում: Երկբևեռ խանգարում ունեցող մարդիկ ունեցել են առնվազն մեկ ամբողջական դեպրեսիվ դրվագ և առնվազն մեկ մանիակալ դրվագ:
2-րդ տիպի երկբևեռ խանգարում (հիպոմանիակալ դեպրեսիա)	2-րդ տիպի երկբևեռ խանգարում ունեցող մարդիկ ունենում են առնվազն մեկ ամբողջական դեպրեսիվ դրվագ և առնվազն մեկ հիպոմանիակալ դրվագ:
Սահմանային անձնային խանգարում (ՍԱԽ)	ՍԱԽ ունեցող մարդիկ դժվարանում են կարգավորել իրենց զգացմունքները և կարող են զգալ զայրույթի, դեպրեսիայի և տագնապի ինտենսիվ նոպաներ, որոնք կարող են տևել մի քանի ժամից մինչև օրեր կամ ավելի երկար:
Ուղեղ	Հարմարվողականության, հետազոտության, բազմացման և քաղաքակրթության կենտրոն: Այն ձեր և ձեր մարմնի հիմնական վերահսկող օրգանն է:
Ամիգդալա	Պատասխանատու է հուզական հիշողությունների, վախի արձագանքների, հույզերի և գրգռվածության համար, ինչպես նաև մասնակցում է հորմոնների արտազատմանը՝ նախապատրաստելով մարմինը գործողության:
Ուղեղի ցողուն	Փոխանցում է հաղորդագրությունները մարմնից դեպի ուղեղի մնացած հատվածներ ու հակառակը: Նաև օգնում է վերահսկել մարմնի բազմաթիվ կենսական գործառույթներ (շնչառություն, մարսողություն, սրտի ռիթմ, քունը և գրգռում):
Ուղեղիկ	Կարևոր է շարժումների կոորդիանցիայի, հավասարակշռությունը և մկանային տոնուսը վերահսկելու համար։
Մեծ կիսագնդեր	Ուղեղի ամենամեծ մասը, որը պատասխանատու է «գերագույն գործառույթների» համար, օրինակ՝ կենտրոնացումը, բանականությունը և վերացական մտածողությունը:
Ճակատային բիլթ	Կարևոր է շարժումների վերահսկման, վարքի (գործողությունների) պլանավորման, տրամաբանության, հույզերի և խնդիրների լուծման համար:
Գորշ նյութ	Ուղեղի հատված, որն ունի մուգ գույն: Գլխավորապես կազմված է նյարդային բջիջներից (նեյրոններից)։
Հիպոկամպ	Ներգրավված է հուզական տեղեկությունը հիշողության վերածելու, սովորելու և հուզական արձագանքների կարգավորման (վերահսկման) գործընթացում:
Հիպոթալամուս (Ենթատեսաթումբ)	Հաղորդակցվում է լիմբիկ համակարգի հետ վարքի և հույզերի վրա ազդելու նպատակով՝ վերահսկելով մարմնի գործառույթները, օրինակ՝ մարմնի ջերմաստիճանը, քունը, ախորժակը, սեռական հակումը, սթրեսային արձագանքները: Նաև օգնում է վերահսկել ուղեղի էնդոկրին համակարգի հիպոֆիզի հորմոնների արտազատումը։
Լիմբիկ համակարգ	Կազմված է ուղեղի մասերի խմբից, որն օգնում է վերահսկել հույզերը, հիշողությունը, մոտիվացիան, ախորժակը և գրգռվածությունը:
Կապույտ բիծ	Ուղեղի ցողունի փոքր հատված, որը պարունակում է նյարդային բջիջներ, որոնք ակտիվացնում են նորէպինեֆրինային համակարգը, որն էլ ազդանշան է տալիս տագնապի և վախի մասին:
Միելին	Իր տեսակով մեկուսիչ, որը պատում է աքսոնները և օգնում է, որպեսզի նյարդային ազդանշաններն ավելի արագ շարժվեն: Միելինը հաճախ նաև անվանում են «սպիտակ նյութ», քանի որ այն սպիտակ տեսք ունի:
Գագաթային բիլթ	Պատասխանատու է տեսողության համար։
Ծոծրակային բիլթ	Պատասխանատու է ճանաչման (այսինքն՝ իմանալ էությունը), տարածության մեջ մարմնի շարժման, նաև՝ համի ու, որոշ չափով, հպման համար:
Քունքային բիլթ	Կարևոր է հնչյունները մշակելու (այսինքն՝ իմանալ նշանակությունը) և ճանաչելու (այսինքն՝ իմանալ էությունը), ինչպես նաև՝ առարկաներն ու դեմքերը ճանաչելու և հիշելու գործընթացներում։
Թալամուս (Տեսաթումբ)	Ստանում է տեղեկություն նյարդային համակարգի բոլոր մասերից և փոխանցում ​​ուղեղի համապատասխան մասերին, որոնք զբաղվում են զգացողությունների և շարժողական (շարժումների) ազդանշաններով: Այն օգնում է նաև կարգավորել քունը և արթնությունը։
Նյարդային բուլիմիա	Սնման խանգարում, որը հաճախ ուղղակի կոչվում է բուլիմիա։ Այն բնութագրվում է կարճ ժամանակահատվածում անվերահսկելի, չափից շատ սնվելով (շատակերության նոպաներ), որին հաջորդում են սննդից ստացած կալորիաներից ազատվելու գործողություններ (օրինակ՝ փսխում, լուծողականների ընդունման չարաշահում, չափից դուրս ֆիզիկական ակտիվություն): Այս վարքագիծը կրկնվող է և հաճախ ուղղորդվում է դեպրեսիայի, սեփական անձի հանդեպ զզվանքի ու մեղքի զգացումներով: Բուլիմիան կարող է արդյունավետ բուժվել հոգեթերապիայի կամ դեղամիջոցների օգնությամբ։
Կալորիա (կիլոկալորիա)	Ջերմության սպառումը կամ էներգիան հաշվարկելու չափման միավոր: Այն հաճախ օգտագործվում է սահմանելու, թե որքան էներգիա կա սննդի մեջ կամ որքան էներգիա է սպառվում ֆիզիկական ակտիվության վրա: Օրինակ՝ խնձորը կարող է պարունակել 80 կկալ էներգիա կամ անձը կարող է սպառել 50 կկալ աստիճաններն իջնելու վրա:
Քրոնիկ	Տևական ժամանակ շարունակաբար պահպանվող իրավիճակ: Հաճախ գործածվում է տարիներ կամ ավելի երկար տևող խանգարումը նկարագրելու համար:
Ցիրկադային ռիթմ	Մարմնի կենսաբանական ժամացույց մոտ 24-ժամանոց ցիկլով: Այն օգնում է վերահսկել մեր քնի և արթնության ցիկլը, ինչպես նաև՝ մարմնի ջերմաստիճանի ու հորմոնների տատանումները:
Կլինիկա	Միջավայր, որտեղ տարբեր առողջապահական մասնագետներ ուղղակիորեն աշխատում են բուժառուների հետ։
Կլինիկական	Բուժաշխատողի և բուժառուի հարաբերությունները նկարագրող գործունեություն (օրինակ՝ ախտորոշում, բուժում և այլն):
Ճանաչողություն (Կոգնիցիա)	Մտավոր գործընթացներ, որոնք կապված են մտածողության, ուսման, պլանավորման, հիշողության և այլնի հետ:
Կոգնիտիվ վարքային թերապիա	Հոգեթերապիայի (խոսքի թերապիա) ձև է, որը նախատեսված է տարբեր հոգեկան խանգարումների բուժման համար: Այն ուղղված է փոխել անձի մտածողությունն ու վարքը՝ օգնելով վերացնել անձի ախտանիշներն ու բարձրացնել նրա ֆունկցիոնալությունը:
Կոգնիտիվ ախտանիշներ	Բնականոն մտածողության խանգարումներ: Որոշ բժշկական խանգարումներ կարող են խոչընդոտել ճանաչողությանը: Օրինակ՝ բացասական մտքեր դեպրեսիայի ժամանակ («Ես անպետք մարդ եմ») կամ զառանցանք (տե՛ս ստորև) փսիխոզի ժամանակ («ՀԴԲ-ն դավադրություն է պատրաստում իմ դեմ») կամ պլանավորման, կամ խնդիրների լուծման դժվարություններ և այլն։
Համայնքային բուժում	Հիվանդանոցի փոխարեն համայնքում տրամադրվող տարբեր տեսակի բուժումներ և ծառայություններ, օրինակ՝ բժշկի գրասենյակում, առողջապահական կլինիկայում կամ առողջապահական կենտրոնում, դպրոցում և այլն:
Համայնքային բուժման հրաման	Իրավական փաստաթուղթ, որը թույլ է տալիս կամ նախատեսում է, որ հոգեկան խանգարում ունեցող անձը բուժումը կստանա համայնքում ապրելու ընթացքում:
Կոմորբիդ (Համակցված, նաև՝ երկակի ախտորոշում)	Անձի մոտ միաժամանակ երկու խանգարումների առկայություն: Օրինակ՝ անձ, ում մոտ ախտորոշվել է Հոգեմետ նյութերի չարաշահման խանգարում և Դեպրեսիա։